Ücret

Prim, ikramiye ve yan haklar ücrete dahil mi?

İş Kanunu prim ve ikramiyeyi ücretle birlikte sayar; sözleşme bitince paraya çevrilebilen tüm haklar ödenir. Sözleşmeyle veya işyeri uygulamasıyla verilen yan haklar işçinin yazılı kabulü olmadan kaldırılamaz. Prim ve ikramiye SGK primine ve kıdem tazminatı hesabına girer.

Yayın: Son güncelleme: Hazırlayan: MUHATABIN
Bu rehberde (7 bölüm)
  1. Haklar ve yükümlülükler
  2. Şartlar
  3. SGK ve tazminat hesabındaki yeri
  4. İstisnalar
  5. Örnek
  6. Başvuru yolları
  7. Sık sorulan sorular
Resmî kaynaklar (3)

Bu konuda bir iş yeri deneyimin mi var? Deneyimini paylaş

Prim, ikramiye, yol ve yemek yardımı gibi ödemeler çoğu zaman maaşın önemli bir parçasıdır. Bu ödemelerin hangi hâllerde hak olduğu iş sözleşmesine, toplu iş sözleşmesine ve işyeri uygulamasına göre belirlenir.

Haklar ve yükümlülükler

  • Ödeme şekli: Prim ve ikramiye de ücret gibi Türk parasıyla, işyerinde ya da banka hesabına ödenir.
  • Bordroda gösterim: Asıl ücrete yapılan her ekleme ücret hesap pusulasında ayrı ayrı gösterilir.
  • Sözleşme sonunda: İş sözleşmesi sona erdiğinde ücret ile sözleşmeden ve kanundan doğan, parayla ölçülebilen tüm menfaatler tam olarak ödenir.
  • Tek taraflı değişiklik: Sözleşmeyle veya işyeri uygulamasıyla oluşmuş bir yan hakkı kaldırmak ya da azaltmak esaslı bir değişikliktir. İşveren bunu yazılı bildirmeli; işçi altı iş günü içinde yazılı kabul etmezse değişiklik işçiyi bağlamaz.

Şartlar

  • Prim veya ikramiyenin koşulları (hedef, dönem, oran) sözleşmede, toplu iş sözleşmesinde, personel yönetmeliğinde ya da yerleşik bir işyeri uygulamasında belirlenmiş olmalıdır.
  • Koşulları yazılı olmayan ödemelerde, ödemenin düzenli ve süreklilik gösterecek şekilde yapılmış olması işyeri uygulamasının kanıtı olarak önem taşır.

SGK ve tazminat hesabındaki yeri

  • SGK primi: Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her türlü ödeme, ödendiği ayın prime esas kazancına eklenir.
  • Prime tabi olmayanlar: Ayni yardımlar; ölüm, doğum ve evlenme yardımları; görev yollukları ve belirli tutara kadar yemek bedeli gibi kalemler kanunda sayılan sınırlar içinde prime esas kazanca girmez.
  • Kıdem tazminatı: Kıdem tazminatı hesaplanırken çıplak ücretin yanında işçiye sözleşmeden ve kanundan doğan, para veya parayla ölçülebilen menfaatler de dikkate alınır.

İstisnalar

  • Sözleşmede ya da işyeri uygulamasında dayanağı olmayan, işverenin takdirine bırakılmış tek seferlik ödemeler için hak iddiası somut koşullara göre değerlendirilir.
  • Tarafların yazılı anlaşmasıyla çalışma koşulları her zaman değiştirilebilir; ancak değişiklik geçmişe etkili olamaz.

Örnek

Yıllardır her yıl sonunda bir maaş tutarında ikramiye ödeyen işveren, bir yıl "bu yıl ödenmeyecek" duyurusu yapar. İkramiye sözleşmeden ya da düzenli işyeri uygulamasından doğuyorsa bu bir esaslı değişikliktir; işçinin yazılı kabulü yoksa onu bağlamaz ve ödenmeyen ikramiye alacak olarak istenebilir.

Başvuru yolları

  • Önce işverenden yazılı açıklama ve ödeme iste.
  • Ödenmeyen prim ve ikramiye için zorunlu arabuluculuk ve ardından iş mahkemesi yolu izlenir.
  • Ücretin hesaplanmaması veya ödenmemesi haklı fesih nedeni de olabilir: haklı nedenle fesih.

Sık sorulan sorular

Yemek kartı ve yol yardımı kıdem tazminatına eklenir mi?

Kıdem tazminatı hesabında işçiye sağlanan, para veya parayla ölçülebilen sözleşmeden ve kanundan doğan menfaatler dikkate alınır. Hangi ödemenin bu kapsamda olduğu düzenli verilip verilmediğine göre değerlendirilir.

İkramiye ödemesi bordroda görünmüyorsa ne yapmalıyım?

Asıl ücrete yapılan her ekleme ücret hesap pusulasında ayrı ayrı gösterilmelidir. Görünmeyen bir ödeme varsa bordronun düzeltilmesini yazılı olarak isteyebilirsin; ayrıntılar bordro rehberinde.

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; somut duruma göre sonuç değişebilir.

Resmî kaynaklar

Genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez (son kontrol: 26 Ekim 2026). Bir hata gördüysen bize bildir.

Çalışanların deneyimleri