Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır?
Haftalık 45 saati aşan her saat fazla çalışmadır ve normal saat ücretinin yüzde 50 fazlasıyla ödenir. İşçi isterse ücret yerine her saat için 1 saat 30 dakika serbest zaman kullanabilir; fazla çalışma yılda 270 saati geçemez.
Bu rehberde (7 bölüm)
- Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma
- Ücret oranları
- Örnek hesap
- Ücret yerine serbest zaman
- Onay ve yıllık 270 saat sınırı
- Denkleştirme
- Sık sorulan sorular
Bu konuda bir iş yeri deneyimin mi var? Deneyimini paylaş
İş Kanunu'na göre haftalık çalışma süresi en çok 45 saattir. Bu süreyi aşan çalışma fazla çalışmadır ve zamlı ücretle ya da serbest zamanla karşılanır. Hesap, işçinin saat başına düşen normal ücreti üzerinden yapılır.
Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma
Haftalık 45 saati aşan çalışma fazla çalışmadır. Haftalık çalışma süresi sözleşmeyle 45 saatin altında belirlenmişse (örneğin 40 saat), bu süreyi aşıp 45 saate kadar yapılan çalışmaya fazla sürelerle çalışma denir.
Haftalık süre tarafların anlaşmasıyla günlere farklı dağıtılabilir; ancak günlük çalışma 11 saati aşamaz.
Ücret oranları
| Çalışma türü | Ücret | Ücret yerine serbest zaman |
|---|---|---|
| Fazla çalışma (haftalık 45 saati aşan) | Saat ücretinin yüzde 50 fazlası | Her saat için 1 saat 30 dakika |
| Fazla sürelerle çalışma (sözleşmedeki süreyi aşan, 45 saate kadar) | Saat ücretinin yüzde 25 fazlası | Her saat için 1 saat 15 dakika |
Örnek hesap
Aşağıdaki tutarlar yalnızca hesabın nasıl yapıldığını göstermek için seçilmiş örnek değerlerdir.
Saat ücreti 200 TL olan ve haftalık çalışma süresi 45 saat olan bir işçi bir hafta 50 saat çalışmış olsun. 45 saati aşan 5 saat fazla çalışmadır. Her saat için 200 TL × 1,5 = 300 TL ödenir; bu haftanın fazla çalışma ücreti 5 × 300 = 1.500 TL olur.
Aynı işçinin sözleşmesinde haftalık süre 40 saat olsaydı, 40 ile 45 saat arasındaki 5 saat fazla sürelerle çalışma (her saat 200 TL × 1,25 = 250 TL), 45 saati aşan 5 saat fazla çalışma (her saat 300 TL) olarak hesaplanırdı.
Ücret yerine serbest zaman
İşçi isterse zamlı ücret yerine serbest zaman kullanabilir. Hak edilen serbest zaman altı ay içinde, çalışma süreleri içinde ve ücretten kesinti yapılmadan kullanılır.
Onay ve yıllık 270 saat sınırı
Fazla çalışma için işçinin onayı alınmalıdır. Fazla çalışmanın toplamı bir yılda 270 saati geçemez. Arıza ya da acele işler gibi zorunlu nedenlerle yapılan fazla çalışmada işveren işçiye uygun bir dinlenme süresi vermek zorundadır; bu çalışmanın ücreti de aynı oranlarla ödenir.
Denkleştirme
Haftalık çalışma süresi bazı haftalarda 45 saati aşacak biçimde dağıtılabilir. Bu durumda iki aylık dönemde haftalık ortalama çalışma süresi normal haftalık süreyi aşmıyorsa, 45 saati aşan haftalar fazla çalışma sayılmaz. Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar çıkarılabilir; turizm sektöründe süre dört aydır ve toplu iş sözleşmesiyle altı aya kadar artırılabilir.
Gece yapılan çalışmalar ve vardiya kuralları için gece çalışması rehberine, molalar için ara dinlenmesi rehberine bakabilirsin.
Sık sorulan sorular
Cumartesi çalışması fazla mesai sayılır mı?
Tek başına cumartesi günü belirleyici değildir. Önemli olan haftalık toplam çalışmanın 45 saati (sözleşmede daha kısa süre varsa o süreyi) aşıp aşmadığıdır. Hafta tatili gününde çalışma ayrı kurallara bağlıdır; bkz. hafta tatili.
Günde kaç saatten sonra fazla mesai başlar?
Kanun fazla çalışmayı haftalık süreye göre belirler; günlük bir eşik koymaz. Ancak günlük çalışma 11 saati aşamaz ve haftalık 45 saati aşan her saat fazla çalışmadır.
Fazla mesai için işçinin onayı gerekir mi?
Evet. Fazla çalışma için işçinin onayı alınır ve bir yıldaki toplam fazla çalışma 270 saati geçemez. Zorunlu nedenlerle yapılan fazla çalışma bu kuralın istisnasıdır.
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; somut duruma göre sonuç değişebilir.
Resmî kaynaklar
Genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez (son kontrol: 21 Ekim 2026). Bir hata gördüysen bize bildir.