İş davalarında zorunlu arabuluculuk nedir, nereye başvurulur?
İşçi ve işveren alacağı, tazminat ve işe iade davalarından önce arabulucuya başvurmak zorunludur; başvurmadan açılan dava usulden reddedilir. Başvuru karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki büroya yapılır. İş kazası ve meslek hastalığı tazminatı istisnadır.
Bu rehberde (7 bölüm)
- Haklar ve yükümlülükler
- Şartlar
- İstisnalar
- Masraflar ve yaptırımlar
- Örnek
- Başvuru yolları
- Sık sorulan sorular
Bu konuda bir iş yeri deneyimin mi var? Deneyimini paylaş
Arabuluculuk, iş uyuşmazlıklarında dava açılmadan önce tarafların tarafsız bir arabulucu yardımıyla anlaşmaya çalıştığı zorunlu bir aşamadır. Görüşmenin pratikte nasıl geçtiği ve teklifin nasıl değerlendirileceği arabuluculuk görüşmesi rehberinde anlatılır.
Haklar ve yükümlülükler
- Kapsam: Ücret, fazla mesai, izin, kıdem ve ihbar tazminatı gibi alacak ve tazminat davaları ile işe iade davaları. Bu alacaklarla ilgili itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları da kapsamdadır.
- Başvuru yeri: Karşı tarafın (birden fazla ise birinin) yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosu; büro yoksa görevlendirilen sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğü.
- Arabulucu: Büro, listeden bir arabulucu görevlendirir; taraflar listedeki bir arabulucu üzerinde anlaşırsa o görevlendirilir.
- Süre: Arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; zorunlu hâllerde en fazla bir hafta uzatabilir.
- Zamanaşımı: Başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez.
Şartlar
- Başvururken kendi ve elindeyse karşı tarafın iletişim bilgilerini büroya ver.
- Dava açarken anlaşmaya varılamadığını gösteren son tutanağın aslı veya arabulucunun onayladığı örneği dava dilekçesine eklenir; eklenmezse mahkeme bir haftalık kesin süre verir.
- İşe iade: Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalı; anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılmalıdır.
İstisnalar
- İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında arabuluculuk zorunlu değildir.
- Gazeteciler ve gemiadamları da bu madde bakımından işçi sayılır.
Masraflar ve yaptırımlar
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Anlaşma | Ücret, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit ödenir. |
| Ulaşılamama, katılmama veya 2 saatten kısa görüşmede anlaşamama | İki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir. |
| Mazeretsiz olarak ilk toplantıya katılmama | Davada haklı çıksa bile karşı tarafın yargılama giderlerinin yarısından sorumlu olur. |
Örnek
İşten çıkarılan bir işçi, işverenin merkezinin bulunduğu İstanbul yerine işini yaptığı Kocaeli'deki adliyenin arabuluculuk bürosuna başvurur. Arabulucu üç hafta içinde görüşmeleri bitirir; anlaşma olmayınca işçi son tutanağı dava dilekçesine ekleyerek iş mahkemesinde dava açar.
Başvuru yolları
- Adliyelerdeki arabuluculuk büroları; mevzuat ve ücret tarifeleri için Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı.
- Anlaşma olmazsa: iş mahkemesinde dava.
Sık sorulan sorular
Arabulucuya gitmeden dava açarsam ne olur?
Dava, dava şartı yokluğu nedeniyle herhangi bir işlem yapılmadan usulden reddedilir.
Anlaşma belgesi mahkeme kararı gibi mi?
Taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi aranmadan ilam niteliğindedir. Avukatsız anlaşmalarda sulh hukuk mahkemesinden şerh istenebilir.
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; somut duruma göre sonuç değişebilir.
Resmî kaynaklar
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, madde 3mevzuat.gov.tr (yeni sekmede açılır)
- 4857 sayılı İş Kanunu, madde 20mevzuat.gov.tr (yeni sekmede açılır)
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, madde 18mevzuat.gov.tr (yeni sekmede açılır)
- Adalet Bakanlığı, Arabuluculuk Daire Başkanlığıadb.adalet.gov.tr (yeni sekmede açılır)
Genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez (son kontrol: 26 Ekim 2026). Bir hata gördüysen bize bildir.
Çalışanların deneyimleri
Bu konuda henüz yayınlanmış deneyim yok.