Mobbing (psikolojik taciz) nedir, hangi davranışlar sayılır?
Mobbing, çalışanın kasıtlı ve sistematik olarak belirli bir süre aşağılanması, dışlanması, saygınlığının zedelenmesi ve yıldırılmasıdır. İşveren, Türk Borçlar Kanunu gereği işçileri psikolojik tacizden korumakla yükümlüdür; konu 2025/3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesiyle de düzenlenmiştir.
Bu rehberde (7 bölüm)
- Şartlar (tanımın unsurları)
- Hangi davranışlar mobbing olabilir?
- Haklar ve yükümlülükler
- İstisnalar
- Örnek
- Başvuru yolları
- Sık sorulan sorular
Bu konuda bir iş yeri deneyimin mi var? Deneyimini paylaş
Mobbing (psikolojik taciz), kanunda tek bir maddede tanımlanmış değildir; ancak işverenin işçiyi psikolojik tacizden koruma borcu Türk Borçlar Kanununda açıkça yazılıdır. Tanım için en güncel resmî metin, 2011/2 sayılı Genelgeyi yürürlükten kaldıran 2025/3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesidir.
Şartlar (tanımın unsurları)
2025/3 sayılı Genelgeye göre psikolojik taciz; çalışanın iş yerinde kasıtlı ve sistematik olarak, belirli bir süre aşağılanması, küçümsenmesi, dışlanması, kişiliğinin ve saygınlığının zedelenmesi, kötü muameleye tabi tutulması, yıldırılması ve benzeri şekillerde ortaya çıkar. Bu tanımda üç unsur öne çıkar: kasıt, sistematiklik ve süre.
Hangi davranışlar mobbing olabilir?
- Sürekli olarak toplantılardan, yazışmalardan veya ekipten dışlanmak.
- Başkalarının önünde tekrar tekrar aşağılanmak, alay edilmek, bağırılmak.
- Yeteneklerinin çok altında ya da yapılması imkânsız görevler verilmek; işin elinden alınması.
- Asılsız söylentiler, sürekli ve haksız eleştiri, tehdit ve gözdağı.
- Ayrımcılık temellerinden birine (cinsiyet, din, engellilik, yaş vb.) dayanan yıldırma; 6701 sayılı Kanun bunu "işyerinde yıldırma" olarak ayrıca tanımlar.
Haklar ve yükümlülükler
- İşveren ve yöneticiler: Psikolojik tacizle mücadele öncelikle onların sorumluluğundadır; riskleri gözetir, önleyici ve koruyucu politikalar geliştirirler.
- Tüm çalışanlar: Psikolojik taciz sayılabilecek her türlü davranıştan kaçınmakla yükümlüdür.
- Gizlilik: İddiaların araştırılmasında kişilerin özel hayatı korunur ve süreç hızlı yürütülür.
- Tazminat: İşverenin kanuna ve sözleşmeye aykırı davranışı nedeniyle kişilik haklarının ihlalinden doğan zararlar sözleşmeye aykırılık hükümlerine göre tazmin edilir.
İstisnalar
- Tek seferlik bir tartışma veya işin gereği olan makul bir talimat, genelgedeki sistematiklik ve süre unsurlarını tek başına taşımayabilir.
- Mobbing sayılmasa bile şeref ve namusa dokunan sözler, sataşma veya gözdağı İş Kanununa göre haklı fesih nedenidir; bu davranışlar ayrıca korunur.
Örnek
Yeni bir yöneticinin gelmesinden sonra bir çalışan aylarca toplantılara çağrılmaz, ekip yazışmalarından çıkarılır, işleri başkalarına verilir ve her hafta ekip önünde küçük düşürücü sözlere maruz kalır. Davranışların kasıtlı, tekrarlayan ve süreklilik gösteren niteliği, genelgedeki tanıma uygundur.
Başvuru yolları
Genelgeye göre psikolojik tacize maruz kalan çalışan; çalıştığı kurum içindeki usullere, CİMER'e, TBMM Dilekçe Komisyonuna, ALO 170 aracılığıyla veya doğrudan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumuna ve Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurabilir. Hangi yolun ne işe yaradığı psikolojik şiddette hak arama yolları rehberinde.
Sık sorulan sorular
2011/2 sayılı mobbing genelgesi hâlâ geçerli mi?
Hayır. 2011/2 sayılı Genelge, 6 Mart 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 2025/3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesiyle yürürlükten kaldırıldı.
Mobbing yaşadığımı nasıl kanıtlarım?
Olayların tarih, yer ve tanıklarıyla düzenli kaydı, yazışmalar ve sağlık kayıtları en önemli delillerdir. Ayrıntılar mobbing nasıl belgelenir rehberinde.
ALO 170 mobbing için ne yapar?
Genelgeye göre ALO 170 hattında görevli psikologlar psikolojik tacize maruz kalan çalışanlara bilgilendirme, yardım ve destek sağlar.
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; somut duruma göre sonuç değişebilir.
Resmî kaynaklar
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, madde 417mevzuat.gov.tr (yeni sekmede açılır)
- 2025/3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, İş Yerlerinde Psikolojik Tacizin (Mobbing) Önlenmesi (RG 6/3/2025, sayı 32833)resmigazete.gov.tr (yeni sekmede açılır)
- 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu, madde 2mevzuat.gov.tr (yeni sekmede açılır)
- 4857 sayılı İş Kanunu, madde 24mevzuat.gov.tr (yeni sekmede açılır)
Genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez (son kontrol: 26 Ekim 2026). Bir hata gördüysen bize bildir.