Mobbing nasıl belgelenir, hangi deliller toplanmalı?
Mobbingi belgelemek için olayları tarih, saat, yer, sözler ve tanıklarla düzenli kaydetmek; yazışmaları, görev değişikliklerini, şikâyet dilekçelerini ve sağlık kayıtlarını saklamak gerekir. Hukuka aykırı deliller dikkate alınmaz; rızasız konuşma kaydı suç olabilir.
Bu rehberde (6 bölüm)
- Haklar ve yükümlülükler
- Şartlar (ne kaydedilmeli?)
- İstisnalar ve sınırlar
- Örnek
- Başvuru yolları
- Sık sorulan sorular
Bu konuda bir iş yeri deneyimin mi var? Deneyimini paylaş
Mobbing çoğu zaman tek bir belgeyle değil, zamana yayılmış küçük olayların toplamıyla ortaya çıkar. Bu yüzden belgeleme, ilk olaydan itibaren düzenli tutulan kayıtlarla güç kazanır. Mobbingin tanımı için mobbing nedir rehberine bakabilirsin.
Haklar ve yükümlülükler
- İspat yükü: Kural olarak bir olaydan lehine sonuç çıkaran taraf onu ispat eder; mobbing iddia eden çalışan davranışları delillerle ortaya koymalıdır.
- Kolaylaştırılmış ispat: Ayrımcılığa dayalı iddialarda çalışan ihlal ihtimalini güçlü biçimde gösteren bir durum ortaya koyarsa, ihlal olmadığını ispat yükü işverene geçer (İş Kanunu madde 5; TİHEK başvurularında 6701 sayılı Kanun madde 21).
- Kişisel veriler: İşverenden kendinle ilgili hangi verilerin işlendiğini öğrenmeyi ve bilgi talep etmeyi isteyebilirsin; işveren en geç 30 gün içinde ücretsiz cevap verir.
Şartlar (ne kaydedilmeli?)
| Delil | Nasıl tutulur? |
|---|---|
| Olay günlüğü | Her olay için tarih, saat, yer, kişi, söylenen söz veya yapılan davranış, orada bulunanlar. Olaydan hemen sonra yazılmalı. |
| Yazışmalar | Sana gönderilen e-postalar, mesajlar, görev yazıları; ekran görüntüsünde tarih ve gönderen görünmeli. |
| Görev ve statü değişiklikleri | Görev yeri, unvan, yetki veya iş yükü değişikliklerini gösteren yazılar, performans değerlendirmeleri. |
| Şikâyetler | İnsan kaynaklarına veya yönetime verdiğin dilekçeler ve aldığın cevaplar (alındı tarihli). |
| Sağlık kayıtları | Hekim, psikolog veya psikiyatrist muayene kayıtları ve raporlar. |
| Tanıklar | Olayları gören iş arkadaşlarının adları; tanıklık için baskı altında olabileceklerini unutma. |
İstisnalar ve sınırlar
- Gizli ses kaydı: Aleni olmayan konuşmaları taraflardan birinin rızası olmadan kaydetmek suçtur; katıldığın bir görüşmeyi diğerlerinin rızası olmadan kaydetmek de ayrıca cezalandırılır. Bu yolla elde edilen kayıt delil olarak kullanılamayabilir ve sana ceza sorumluluğu getirebilir.
- Başkalarının verileri: İşyerine ait gizli belgeleri ve iş arkadaşlarının kişisel verilerini toplu olarak kopyalamak hukuki risk taşır; yalnız seninle ilgili ve iddiayı destekleyen bilgileri sakla. Ayrıntı: delil toplama ve kişisel veriler.
Örnek
Bir çalışan, üç ay boyunca yöneticisinin kendisini toplantı dışında bırakmasını ve ekip önündeki sözlerini tarih ve tanıklarıyla deftere yazar; bu süreçte gelen görev değişikliği e-postalarını ve insan kaynaklarına verdiği şikâyet dilekçesini saklar, psikolojik destek aldığı kliniğin kayıtlarını ister.
Başvuru yolları
- Önce işverene veya insan kaynaklarına yazılı şikâyet; bir örneğini alındı kaydıyla sakla.
- Dış başvuru yolları için psikolojik şiddette hak arama yolları.
- İşten ayrılmayı düşünüyorsan mobbing nedeniyle haklı fesih.
Sık sorulan sorular
Yöneticimin bana bağırdığı toplantıyı gizlice kaydedebilir miyim?
Katıldığın aleni olmayan bir görüşmeyi diğerlerinin rızası olmadan kayda almak Türk Ceza Kanununda suç olarak düzenlenmiştir. Bunun yerine olayı hemen yazıya dök ve orada bulunan tanıkları not et.
Tek başıma tuttuğum notlar delil olur mu?
Düzenli, tarihli ve ayrıntılı notlar, yazışmalar ve tanıklarla birlikte değerlendirildiğinde önem kazanır; tek başına yeterli olmayabilir.
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; somut duruma göre sonuç değişebilir.
Resmî kaynaklar
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, madde 189 ve 190mevzuat.gov.tr (yeni sekmede açılır)
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, madde 133mevzuat.gov.tr (yeni sekmede açılır)
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, madde 11 ve 13mevzuat.gov.tr (yeni sekmede açılır)
- 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu, madde 21mevzuat.gov.tr (yeni sekmede açılır)
- 4857 sayılı İş Kanunu, madde 5mevzuat.gov.tr (yeni sekmede açılır)
Genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez (son kontrol: 26 Ekim 2026). Bir hata gördüysen bize bildir.