Meslek hastalığı nedir, nasıl tespit edilir?
Meslek hastalığı, işin niteliği veya yürütüm şartlarından kaynaklanan tekrarlayan bir sebeple ortaya çıkan hastalık veya engelliliktir. Tespit, yetkili sağlık kurumlarının raporu üzerine SGK Sağlık Kurulunca yapılır. İşveren üç iş günü içinde bildirir; işçi iş kazasındaki haklardan yararlanır.
Bu rehberde (6 bölüm)
Resmî kaynaklar (3)Bu konuda bir iş yeri deneyimin mi var? Deneyimini paylaş
Toz, gürültü, kimyasal madde, titreşim veya tekrarlayan hareketler gibi işe bağlı etkenler zamanla hastalığa yol açabilir. Kanun bu durumu iş kazasından ayrı tanımlar ama aynı sigorta kolundan koruma sağlar.
Haklar ve yükümlülükler
- Bildirim: İşveren, meslek hastalığını öğrendiği veya kendisine bildirildiği günden itibaren üç iş günü içinde SGK'ya bildirir.
- Sevk: İşyeri hekimi veya sağlık kuruluşları meslek hastalığı ön tanısı koydukları vakaları SGK'nın yetkilendirdiği sağlık kuruluşlarına sevk eder; tanı koyan kuruluşlar vakayı en geç on gün içinde SGK'ya bildirir.
- Haklar: Geçici iş göremezlik ödeneği, en az yüzde 10 kayıpta sürekli iş göremezlik geliri, ölümde hak sahiplerine gelir.
- Eğitim: Meslek hastalığına yakalanan çalışana işe dönmeden önce hastalığın sebepleri ve korunma yolları hakkında ilave eğitim verilir.
Şartlar
- Hastalığın işten kaynaklandığı, yetkilendirilmiş sağlık kuruluşlarının usulüne uygun sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbi belgelerle; gerekirse işyerindeki çalışma şartlarını gösteren denetim raporlarıyla belirlenir.
- Karar SGK Sağlık Kuruluna aittir.
İstisnalar
- İşten ayrıldıktan sonra ortaya çıkan hastalık: İşten fiilen ayrılma ile hastalığın ortaya çıkması arasında yönetmelikte o hastalık için belirlenen süreden uzun zaman geçmemiş olmalıdır. Bu durumdaki kişi belgeleriyle SGK'ya başvurabilir.
- Süre aşılsa bile: Hastalık klinik ve laboratuvar bulgularıyla belirlenmiş ve etken işyerinde tespit edilmişse, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun onayıyla meslek hastalığı sayılabilir.
- Yönetmelikteki liste dışında kalan hastalıklarla ilgili uyuşmazlıkları Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu karara bağlar.
Örnek
Yıllarca gürültülü bir atölyede çalışan işçide işitme kaybı başlar. İşyeri hekimi ön tanı koyup işçiyi yetkili hastaneye sevk eder. Sağlık kurulu raporu ve işyeri gürültü ölçümleri SGK'ya gönderilir; Kurum Sağlık Kurulu meslek hastalığına karar verirse kayıp oranına göre gelir bağlanır.
Başvuru yolları
- İşyeri hekimine ve SGK'ya başvuru; tedavi gördüğün hastaneden meslek hastalığı şüphesinin kayda geçirilmesini iste.
- Tazminat için iş mahkemesi; arabuluculuk şartı yoktur. Ayrıntı: iş kazasında işçinin hakları.
- Koruyucu önlemlerin eksikliği için kişisel koruyucu donanım rehberine bak.
Sık sorulan sorular
İşten ayrıldıktan yıllar sonra meslek hastalığı başvurusu yapabilir miyim?
Yapabilirsin; ancak hastalığın, yönetmelikte o hastalık için belirlenen süre içinde ortaya çıkmış olması gerekir. Süre aşılmışsa, klinik bulgular ve işyerindeki etken tespit edilirse Yüksek Sağlık Kurulu onayıyla yine meslek hastalığı sayılabilir.
Meslek hastalığı kararını kim verir?
SGK Sağlık Kurulu; yetkilendirilmiş sağlık kuruluşlarının raporlarını ve gerekirse işyeri denetim raporlarını inceleyerek karar verir.
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; somut duruma göre sonuç değişebilir.
Resmî kaynaklar
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, madde 14, 16, 18 ve 19mevzuat.gov.tr (yeni sekmede açılır)
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, madde 14 ve 17mevzuat.gov.tr (yeni sekmede açılır)
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, madde 3mevzuat.gov.tr (yeni sekmede açılır)
Genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez (son kontrol: 26 Ekim 2026). Bir hata gördüysen bize bildir.
Çalışanların deneyimleri
Bu konuda henüz yayınlanmış deneyim yok.