Koruyucu ekipmanı kim sağlar, işverenin yükümlülükleri nelerdir?
Kişisel koruyucu donanım (baret, eldiven, maske, emniyet kemeri gibi) işveren tarafından ücretsiz verilir; bakımı ve yenilenmesi işverene aittir. Donanım, toplu önlemler riski yeterince önleyemediğinde kullanılır ve işe ve kişiye uygun olmalıdır. Çalışan da onu doğru kullanmakla yükümlüdür.
Bu rehberde (6 bölüm)
Resmî kaynaklar (2)Bu konuda bir iş yeri deneyimin mi var? Deneyimini paylaş
İşveren çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür. Kişisel koruyucu donanım bu yükümlülüğün son halkasıdır: önce riskler kaynağında ve toplu önlemlerle azaltılır, kalan risk için donanım verilir.
Haklar ve yükümlülükler
- İşveren: Risk değerlendirmesi yapar, gerekli araç ve gereçleri sağlar, önlemlere uyulup uyulmadığını denetler. İş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin maliyetini çalışana yansıtamaz.
- Donanım: Ücretsiz verilir; bakımı, onarımı ve değiştirilmesi kullanım kılavuzuna uygun olarak sağlanır.
- Çalışan: Kendisine verilen donanımı doğru kullanır ve korur; makine ve cihazların güvenlik donanımlarını keyfi olarak çıkarmaz.
Şartlar
Her kişisel koruyucu donanım:
- Kendisi ek risk oluşturmadan ilgili riski önlemeye uygun olmalı,
- İşyerindeki koşullara ve kullananın ergonomik gereksinimlerine ve sağlık durumuna uygun olmalı,
- Gerekli ayarlamalarla kullanana tam uymalı,
- Kapsamdaki ürünlerde CE işareti ve Türkçe kullanım kılavuzu bulunmalıdır.
- Birden fazla donanım birlikte kullanılacaksa birbirinin koruyuculuğunu bozmamalıdır.
İstisnalar
- Donanım, risklerin toplu korunma sağlayan teknik önlemlerle veya iş organizasyonuyla önlenemediği ya da yeterince sınırlandırılamadığı durumlarda kullanılır. İşveren toplu korunmaya öncelik verir; "baret verdik" demek tek başına yükümlülüğü yerine getirmez.
- Zorunlu hâllerde bir donanımın birden fazla kişi tarafından kullanılması gerekiyorsa sağlık ve hijyen sorunlarını önleyecek her türlü önlem alınır.
Örnek
Kimyasal madde ile çalışan bir işçiye uygun eldiven ve maske verilmez, "kendin al" denir. Bu, donanımın ücretsiz verilmesi kuralına ve önlem maliyetinin çalışana yansıtılamayacağı ilkesine aykırıdır. İşçi durumu yazılı bildirir; ciddi ve yakın tehlike varsa çalışmaktan kaçınma hakkını kullanabilir.
Başvuru yolları
- İşverene, iş güvenliği uzmanına veya çalışan temsilcisine yazılı bildirim.
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı iş müfettişlerine veya ALO 170 hattına şikâyet.
- Eksik önlemler yüzünden kaza veya hastalık olursa iş kazasında işçinin hakları rehberine bak.
Sık sorulan sorular
Koruyucu ekipmanın parası maaşımdan kesilebilir mi?
Hayır. Donanım işveren tarafından ücretsiz verilir ve iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin maliyeti çalışana yansıtılamaz.
Verilen ekipman bana uymuyorsa ne yapmalıyım?
Donanımın kullananın ergonomik gereksinimlerine ve sağlık durumuna uygun olması gerekir. Uymayan donanımı işverene yazılı bildirerek değiştirilmesini iste.
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; somut duruma göre sonuç değişebilir.
Resmî kaynaklar
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, madde 4 ve 19mevzuat.gov.tr (yeni sekmede açılır)
- Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik, madde 5 ve 6mevzuat.gov.tr (yeni sekmede açılır)
Genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez (son kontrol: 26 Ekim 2026). Bir hata gördüysen bize bildir.
Çalışanların deneyimleri
Bu konuda henüz yayınlanmış deneyim yok.