İş yerinde ayrımcılık yasağı neleri kapsar?
İş ilişkisinde dil, ırk, cinsiyet, engellilik, siyasal düşünce, inanç, din ve benzeri sebeplere dayalı ayrım yapılamaz. İşe alımdan feshe kadar her süreç kapsamdadır; gebelik ve çocuk bakımı nedeniyle başvuru reddedilemez. İşçi dört aya kadar ücreti tutarında tazminat isteyebilir.
Bu rehberde (6 bölüm)
Resmî kaynaklar (3)Bu konuda bir iş yeri deneyimin mi var? Deneyimini paylaş
Ayrımcılık yasağı iki kanunla korunur: İş Kanununun eşit davranma ilkesi ve 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu. İkincisi, İş Kanunu kapsamında olmayan işleri ve iş başvurusu yapanları da kapsar.
Haklar ve yükümlülükler
- Kapsam: İş ilanı, başvuru, seçim kriterleri, işe alım, çalışma koşulları, eğitim, terfi, sosyal menfaatler ve işten çıkarma dahil işle ilgili tüm süreçler.
- Ayrımcılık temelleri (6701): cinsiyet, ırk, renk, dil, din, inanç, mezhep, felsefi ve siyasi görüş, etnik köken, servet, doğum, medeni hâl, sağlık durumu, engellilik ve yaş.
- Kısmi ve belirli süreli çalışanlar: Esaslı sebep olmadıkça tam süreli ve belirsiz süreli çalışanlardan farklı işleme tabi tutulamaz.
- Cinsiyet ve gebelik: Biyolojik veya işin niteliğine ilişkin zorunlu sebepler dışında cinsiyet veya gebelik nedeniyle doğrudan ya da dolaylı farklı işlem yapılamaz; aynı veya eşit değerdeki iş için cinsiyet nedeniyle daha düşük ücret kararlaştırılamaz.
- İşe alım: İş başvurusu gebelik, annelik ve çocuk bakımı gerekçesiyle reddedilemez.
Şartlar
- Tazminat: İlkeye aykırılık hâlinde işçi dört aya kadar ücreti tutarında uygun bir tazminat ile yoksun bırakıldığı hakları isteyebilir.
- İspat: Kural olarak işçi ispat eder; ancak işçi ihlal ihtimalini güçlü biçimde gösteren bir durum ortaya koyarsa, ihlal olmadığını işveren ispat etmelidir.
- Zamanaşımı: Eşit davranma ilkesine aykırı fesihten doğan tazminatta zamanaşımı beş yıldır.
İstisnalar
6701 sayılı Kanuna göre şu durumlarda ayrımcılık iddiası ileri sürülemez:
- Zorunlu mesleki gereklilik varsa amaca uygun ve orantılı farklı muamele,
- Yalnız belli bir cinsiyetin istihdamını zorunlu kılan durumlar,
- Hizmetin zorunlulukları nedeniyle gerekli ve orantılı yaş sınırları,
- Eşitsizlikleri gidermeye yönelik gerekli ve orantılı özel önlemler.
Örnek
Aynı pozisyonda aynı işi yapan iki çalışandan kadın olana erkek meslektaşından düşük ücret ödenir ve işveren bunu açıklayacak nesnel bir neden gösteremez. Kadın çalışan ücret farkını ve dört aya kadar ücreti tutarında tazminatı isteyebilir.
Başvuru yolları
- İşveren: Uygulamanın düzeltilmesini yazılı iste.
- TİHEK: Başvuru ücretsizdir; valilik ve kaymakamlıklar aracılığıyla da yapılabilir. Önce ilgili taraftan düzeltme istenir; ret veya 30 gün içinde cevap yoksa başvurulur. İş Kanunu madde 5 kapsamındaki iddialarda önce İş Kanununun şikâyet usulleri izlenir. Dava açma süresi içinde yapılan başvuru, bu süreyi durdurur.
- Arabuluculuk ve iş mahkemesi: Tazminat ve alacaklar için.
Sık sorulan sorular
İş görüşmesinde hamile olup olmadığım sorulabilir mi?
İşveren veya yetkilendirdiği kişi iş başvurusunu gebelik, annelik ve çocuk bakımı gerekçesiyle reddedemez. Bu nedenle reddedildiğini düşünüyorsan TİHEK'e başvurabilirsin.
Yaş sınırı koyan iş ilanı ayrımcılık mı?
Yaş da ayrımcılık temellerinden biridir. Hizmetin zorunlulukları nedeniyle gerekli ve amaçla orantılı bir yaş sınırı ise istisna kapsamında kalabilir.
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; somut duruma göre sonuç değişebilir.
Resmî kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu, madde 5 ve ek madde 3mevzuat.gov.tr (yeni sekmede açılır)
- 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu, madde 3, 6, 7, 17 ve 21mevzuat.gov.tr (yeni sekmede açılır)
- Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK)tihek.gov.tr (yeni sekmede açılır)
Genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez (son kontrol: 26 Ekim 2026). Bir hata gördüysen bize bildir.
Çalışanların deneyimleri
Bu konuda henüz yayınlanmış deneyim yok.