İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi'nin (İSİG) 7 Ekim'de yayımladığı aylık rapora göre eylül ayında en az 226 işçi çalışırken hayatını kaybetti. Böylece 2026'nın ilk dokuz ayında kayda geçen iş cinayeti sayısı en az 1.736'ya çıktı.

İSİG, raporlarını yayımlamaya başladığı 2013'ten bu yana ilk kez beş ay üst üste 200'ün üzerinde ölüm tespit ettiğini vurguluyor. Mayıs'tan bu yana aylık kayıp sırasıyla 214, 228, 216, 227 ve 226 oldu; yılın ilk dört ayında ise sayı 129 ile 190 arasında kalmıştı.

Hangi işlerde, hangi nedenlerle

Eylülde en çok can kaybı 50 kişiyle inşaat ve yol işlerinde yaşandı. Tarım ve ormancılıkta 23'ü işçi, 22'si çiftçi olmak üzere 45 kişi; taşımacılıkta 28, belediye ve genel işlerde 16, gemi, tersane ve liman işlerinde 15 kişi hayatını kaybetti. Sektör bazında ölümlerin 79'u sanayide, 54'ü inşaatta, 48'i hizmetlerde, 45'i tarımda kaydedildi.

Ölüm nedenleri arasında trafik ve servis kazaları, yüksekten düşme, ezilme ve göçük ile kalp krizi öne çıktı. Rapora göre trafik ve servis kazalarının yaklaşık beşte üçü taşımacılık ve tarımda, yüksekten düşmelerin de yine beşte üçe yakını inşaatlarda meydana geldi.

Ayın en ağır olaylarından biri denizde yaşandı: Silivri açıklarında bir tankerle çarpışarak batan kuru yük gemisindeki 10 denizci İSİG kayıtlarına hayatını kaybeden işçiler olarak geçti. Karadeniz'de Rusya-Ukrayna savaşıyla bağlantılı saldırılarda da Türkiye merkezli şirketlerin işlettiği gemilerde 4 deniz işçisi öldü.

Çocuklar, kadınlar ve göçmen işçiler

Eylülde hayatını kaybedenler arasında 8 çocuk işçi var; bunların beşi 14 yaş ve altındaydı. İSİG, yılın başından bu yana tespit edebildiği kadarıyla en az 66 çocuğun çalışırken öldüğünü belirterek Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM) modelini de eleştirdi.

Aynı ay en az 21 kadın işçi hayatını kaybetti; bunların yedisi tarımda çalışıyordu. İSİG, resmî iş kazası istatistiklerinde kadınların ölümler içindeki payının yüzde 2 civarında göründüğünü, kendi derlemesinde ise bu payın eylülde yüzde 9'a çıktığını belirtiyor ve farkı büyük ölçüde sigortasız tarım işçiliğine bağlıyor.

Ölenlerden 14'ü göçmen işçiydi; bunların beşi Suriye, üçü Azerbaycan, ikisi Türkmenistan uyrukluydu. Hayatını kaybedenlerin en az 7'si sendika üyesiydi; İSİG, 219 işçinin sendikasız olduğunu, bazı sanayi ve belediye işçilerinin üyelik bilgisine ise ulaşılamadığını not ediyor.

Çalışanlar açısından ne anlama geliyor

Rakamlar ölümlerin büyük kısmının ücretli çalışanlar arasında yaşandığını gösteriyor: eylülde hayatını kaybeden 226 kişinin 194'ü işçi veya memur, 32'si kendi hesabına çalışan çiftçi ve esnaftı. Şantiyede düşmeye karşı korunma, servis araçlarında güvenli taşıma ve ağır makinelerle çalışma en çok can alan riskler olmayı sürdürüyor.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işyerindeki riskleri değerlendirme ve önlem alma yükümlülüğünü işverene veriyor. Ciddi ve yakın bir tehlikeyle karşılaşan çalışan, iş sağlığı ve güvenliği kuruluna, kurul yoksa işverene başvurarak önlem alınmasını isteyebiliyor; talep yerinde bulunursa gerekli önlem alınana kadar çalışmaktan kaçınabiliyor. İşyerindeki güvenlik eksiklikleri ALO 170 hattı üzerinden Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na da bildirilebiliyor.

Veriler nasıl derleniyor

İSİG Meclisi bir sivil toplum girişimi; sayıları resmî kayıtlardan değil, basın taramasından ve işçilerin mesai arkadaşları, aileleri, sendikalar, işyeri hekimleri ve iş güvenliği uzmanları gibi kaynaklardan derliyor. Eylül verilerinin yüzde 64'ü ulusal basından, yüzde 36'sı bu doğrudan kaynaklardan tespit edildi.

Bu nedenle rakamlar “en az” olarak veriliyor ve geçmiş aylar her yeni raporla güncellenebiliyor. SGK'nın yıllık olarak yayımladığı resmî iş kazası istatistikleri farklı bir yöntemle ve yalnızca sigortalı çalışanlar üzerinden hazırlandığı için iki kaynak birebir karşılaştırılamıyor.