İzin ve tatil

Ücretsiz izin nedir, işveren zorla ücretsiz izne çıkarabilir mi?

Ücretsiz izin, işçinin çalışmadığı ve ücret almadığı dönemdir; kanundaki birkaç durum dışında anlaşmaya dayanır. İşverenin işçiyi onayı olmadan ücretsiz izne çıkarması esaslı değişikliktir ve işçi altı iş günü içinde yazılı kabul etmezse bağlamaz. Bu günler SGK'ya eksik gün bildirilir.

Yayın: Son güncelleme: Hazırlayan: MUHATABIN
Bu rehberde (7 bölüm)
  1. Haklar ve yükümlülükler
  2. Kanunda sayılan ücretsiz izinler
  3. Şartlar
  4. İstisnalar
  5. Örnek
  6. Başvuru yolları
  7. Sık sorulan sorular
Resmî kaynaklar (3)

Bu konuda bir iş yeri deneyimin mi var? Deneyimini paylaş

Ücretsiz izin, iş sözleşmesi devam ederken işçinin bir süre çalışmaması ve bu süre için ücret almamasıdır. Kanunda genel bir ücretsiz izin hakkı yoktur; birkaç özel durum dışında taraflar arasında anlaşma gerekir.

Haklar ve yükümlülükler

  • İşçinin kendi isteğiyle ve işverenin kabulüyle ücretsiz izin kullanılabilir; anlaşmayı yazılı yapmak sonradan doğacak uyuşmazlıkları önler.
  • İşverenin, işçinin rızası olmadan onu ücretsiz izne çıkarması çalışma koşullarında esaslı değişikliktir. Yazılı bildirim ve işçinin yazılı kabulü gerekir.
  • İşveren yıl içinde verdiği ücretli veya ücretsiz izinleri yıllık izinden düşemez.
  • Ücretsiz izin günleri için ücret ödenmez; işveren bu günleri SGK'ya eksik gün nedeniyle birlikte bildirir, bu günler için prim yatmaz.

Kanunda sayılan ücretsiz izinler

DurumSüre
Yıllık iznini başka şehirde geçirecek işçiye yol izniTalep ve belge şartıyla toplam 4 güne kadar
Doğum sonrası yarım çalışmaİlk doğumda 60, ikincide 120, sonrakilerde 180 gün (haftalık sürenin yarısı)
Doğum izninden sonra isteğe bağlı izin6 aya kadar
Koruyucu aile olan işçiÇocuğun teslim edilmesinden sonra 10 gün

Doğumla ilgili izinlerin ayrıntısı doğum, süt ve ebeveynlik izinleri rehberinde.

Şartlar

  • Anlaşmaya dayalı izinde başlangıç ve bitiş tarihi, işe dönüş tarihi ve tarafların imzası olmalıdır.
  • İşveren tarafından önerilen ücretsiz izni kabul etmek zorunda değilsin; kabul etmediğini altı iş günü içinde yazılı bildirmen yeterlidir. Bildirmezsen bu, kabul anlamına gelmez; ama itirazını yazılı yapmak ispat açısından önemlidir.

İstisnalar

  • Kısa çalışma: Genel, sektörel veya bölgesel kriz, salgın ya da zorlayıcı sebeplerle işyerinde çalışma geçici olarak azaltılırsa, işveren İŞKUR'a başvurarak üç ayı aşmamak üzere kısa çalışma uygulayabilir. Bu, ücretsiz izinden ayrı bir düzendir ve şartları sağlanırsa işçiye kısa çalışma ödeneği ödenir.
  • Zorlayıcı sebepler: İşyerinde bir haftadan fazla işin durmasını gerektiren zorlayıcı sebepler ortaya çıkarsa işçi sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.
  • Yıllık izin hesabı: Kanun, işveren tarafından verilen diğer izinleri yıllık izin hakkının hesabında çalışılmış gibi sayar; doğum sonrası isteğe bağlı altı aylık ücretsiz izin ise açıkça hesaba katılmaz.

Örnek

Siparişleri azalan bir işveren, çalışanlarına "önümüzdeki iki ay ücretsiz izindesiniz" diye duyuru yapar. İşçi bunu kabul etmediğini altı iş günü içinde yazılı bildirir. Değişiklik işçiyi bağlamaz; işveren ya işçiyi çalıştırıp ücretini öder ya da fesih yoluna gidecekse geçerli nedeni yazılı açıklayıp bildirim süresine uyar.

Başvuru yolları

Sık sorulan sorular

Ücretsiz izindeyken SGK primim yatar mı?

Hayır. Ücret ödenmeyen günler aylık prim ve hizmet belgesinde eksik gün olarak bildirilir ve bu günler için prim ödenmez.

Ücretsiz izni kabul etmezsem işten çıkarılabilir miyim?

İşçi esaslı değişikliği kabul etmezse işveren ancak değişikliğin geçerli bir nedene dayandığını veya başka bir geçerli fesih nedeni olduğunu yazılı açıklayıp bildirim süresine uyarak feshedebilir. İşçi bu fesihe karşı işe iade yoluna başvurabilir.

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; somut duruma göre sonuç değişebilir.

Resmî kaynaklar

Genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez (son kontrol: 26 Ekim 2026). Bir hata gördüysen bize bildir.

Çalışanların deneyimleri

Bu konuda henüz yayınlanmış deneyim yok.